Zoeken Contact

Belangenverstrengeling in de zorg

Vaak betreft het externe onderzoeken, opgelegd door een gemeente, verzekeraar of toezichthouder. Maar soms kondigt het bestuur van de instelling zelf een onderzoek aan. Hoe zorgt u voor de veranderingen die nodig zijn om dit risico te managen? Hoeveel tijd denkt u dat het kost voordat deze maatregelen als vanzelfsprekend worden beschouwd?

Ontwikkeling in de zorgsector

Stel je bent commissaris bij een ziekenhuis en op een morgen sla je de krant open en lees je: Cardiologen krijgen miljoenen euro’s van medische bedrijven zonder dat ze daarvoor toestemming hebben van het ziekenhuis. Je vraagt je af: kan dit bij ons ook gebeuren?  

 In 2012 ontving Minister Schippers een code over omgaan met belangenverstrengeling in de zorg en wetenschap en noemde dit “een belangrijke stap op weg naar vertrouwen”. Inmiddels bestaan er een gedragscode belangenverstrengeling, een gedragscode medische hulpmiddelen, regelgeving ter voorkoming van ongewenste beïnvloeding en een transparantieregister zorg. 

Al deze maatregelen waren twintig jaar geleden niet beschikbaar. Toen was het normaal dat producenten uit alle sectoren incentives aanboden aan cliënten met als doel de verkoop te stimuleren. Wat is er dan veranderd? 

Verandering

Vraag aan tien verschillende mensen wat zij onder integriteit verstaan, en je krijgt tien verschillende antwoorden. Het antwoord van vandaag is anders dan dat van een aantal jaar geleden. De tijdsgeest is namelijk veranderd. Iedereen wil een veilige werkomgeving, wil niet geconfronteerd worden met incidenten zoals pesten, discriminatie of fraude. Echter de kranten staan vol met misstanden in allerlei sectoren maar ook in de zorg: de toeslagenaffaire, misbruik van zorggelden en de mondkapjesdeal van Siewert van Lienden. Mensen krijgen het gevoel dat er geen controle is.  

Uit onderzoek van NOS en Nieuwsuur blijkt dat meerdere ziekenhuizen hebben toegegeven niet op de hoogte te zijn van alle nevenactiviteiten van hun artsen. Ook keuren zij niet iedere betaling van een leverancier van medische hulpmiddelen aan een van hun specialisten vooraf goed zoals dat volgens de gedragscode medische hulpmiddelen[1] wordt voorgeschreven.  

Belangen

Geen enkel ziekenhuis wil de strijd aangaan met de eigen medisch specialisten. Een te starre houding kan er immers voor zorgen dat de specialisten overstappen naar een ander ziekenhuis. Echter deze specialisten trekken vaak specifiek patiënten aan voor het ziekenhuis. De commerciële belangen van de specialisten zijn bovendien niet altijd in strijd met het maatschappelijk belang. Als ontvangen middelen worden aangewend om onderzoek te doen en de kennis van specialisten wordt gebruikt om bepaalde producten te ontwikkelen kan dit bijdragen tot een betere zorgverlening. Waar het hier om draait is dat je inzage krijgt in de belangen die hierbij spelen. Dit is de taak van de raad van bestuur. De raad van toezicht toetst of de raad van bestuur daarbij de belangen van alle betrokken partijen heeft afgewogen.  

Door het opstellen van regelgeving en gedragscodes werden in de afgelopen jaren de beleidslijnen binnen de zorg- en medische wereld uitgezet. Maar verandering heeft tijd nodig.  

Doorlooptijd

Structurele veranderingen doorvoeren duurt vaak jaren. Het menselijke aspect is bij verandering essentieel en mensen gaan soms in de weerstand. Verandering vereist een voortdurende bereidheid van iedereen die erbij betrokken is om zich aan een nieuwe situatie aan te passen. De cultuur die binnen een organisatie heerst is daarbij van belang. Zijn de organisatiedoelen duidelijk? Worden deze veelvuldig met de organisatie gedeeld? Zijn problemen, emoties en overtredingen bespreekbaar en zijn medewerkers aanspreekbaar? Het is dan ook belangrijk dat bestuurders en commissarissen inzicht krijgen in deze cultuurelementen, de ‘soft controls’. 

Changemanagement

Op welke wijze kan het bestuur dit menselijke aspect beïnvloeden? 

  1. In de eerste plaats door uit te dragen waar het voor staat. Een geloofwaardig plan en een geloofwaardige leiding. Tone at the top.
  2. Integriteit heeft betrekking op de juiste keuzes maken. Morele autonomie is een belangrijke basis om integere beslissingen te nemen. Dilemma trainingen kunnen daarbij helpen. Als elementen zoals bespreekbaarheid en aanspreekbaarheid binnen een organisatie goed ontwikkeld zijn is de kans veel kleiner dat ernstige incidenten plaatsvinden. EBBEN biedt onder de vlag van EBBEN Academy haar expertise op het gebied van integriteit aan in de vorm van trainingen en workshops. Zowel openbaar als in-house. Daarbij grijpen wij terug naar de vele casussen uit onze gevarieerde praktijk en uit de sector. Een interactieve casus is de beste manier om kennis over te brengen en vaardigheden aan te leren.
  3. Verandermanagement valt of staat met de bereidwilligheid van de medewerkers. Inzage in welke factoren de motivatie, integriteit, inspiratie en normen en waarden van medewerkers verhogen is daarbij essentieel. Deze factoren zijn immers cruciaal voor uw risicobeheersing. EBBEN kan hierbij helpen door het uitvoeren van een audit van de soft controls. Ook heeft EBBEN een soft control game ontwikkeld, serious gaming om aandacht te geven aan de kwaliteit en het belang van uw soft controls.
  4. Leg een dashboard aan van de doelen die je wil bereiken.
  5. In een meer-jaren veranderingstraject is het belangrijk om successen te delen. Elke mijlpaal die wordt bereikt kan gevierd worden. Zo wordt weerstand overwonnen!

[1] Gedragscode Medische hulpmiddelen: Artikel 13.7: de zorgprofessional draagt ervoor zorg dat hij van het bestuur van de instelling dan wel zijn werkgever aantoonbaar voorafgaande toestemming voor de dienstverleninge heeft verkregen. Instellingen administreren de in het kader van dit artikel goedgekeurde overeenkomsten. 

Contact

EBBEN staat zorgverleners bij die werk willen maken van integriteit en risicomanagement. Wilt u meer weten naar aanleiding van deze bijdrage of wilt u meer weten over de diensten van EBBEN Partners dan kunt u contact opnemen met: 

 

Bekijk gerelateerde publicaties

Interessante publicaties voor u geselecteerd

Forensisch onderzoek

Onderzoeks-gate

Fraude

Samenwerking EBBEN, Van Eijck, GraydonCreditsafe

Fraude

Zorginstellingen in de problemen?

Fraude

Onderzoeken van zorgfraude

Fraude

Zorgfraude aanpakken door ontsluiten, verrijken en delen van data

Audit

De volledigheid van de managementletter

Op deze website gebruikt Ebbenpartners cookies en vergelijkbare technieken om de website goed te kunnen laten werken en om te analyseren hoe de website wordt gebruikt.